أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

138

قانون ( فارسى )

اگر ديدى كه بيمار اسهال است و بايد اسهال را بازدارى افشرهء غوره ، يا افشرهء خاراگوش يا هر دو افشره را با هم با داروى فوق الذكر قاطى كن ! و اين را بايد بدانى كه اگر دوران درد معده از اثر ورم بدرازا كشيد و ورم به حدى رسيد كه نزديك است تبديل به سوء مزاج شود و از پخته شدن سرپيچى كرد ، نبايد تنها بر داروهاى سردىبخش اعتماد كنى و تجويز ادامه دهى كه خطر بزرگ در بر دارد و كار دست بيمار مىدهد . بايد اين را در نظر داشته باشى كه گويند اگر گردن‌بند از سنگ اناسليس ( باسليس . نسخه ) باشد و سنگ بر بالاى معده قرار گيرد . بسيار فايده‌رسان است . اگر ورم معده دمل شد يا خراج گرديد ، علاج آن را در باب ويژه‌اى شرح مىدهيم . اگر ورم صفرائى در معده باشد ، بايد قبل از هر چيز داروهاى گذاشتنى بسيار سردىبخش شناسايى شده كه با صندل و كافور و گل محمدى و امثال آنها قاطى باشند تجويز كرد . آب جو را با آب انار بر آتش جوشيده بخورند و گوشت خرچنگ تناول نمايند و بعد از چند روزى از آب كاسنى و آب تاجريزى بنوشند . در مرحلهء اخير و نزديك به فروكش كردن ورم ، اندكى آب رازيانه را با آب كاسنى و آب تاجريزى مخلوط كرده تناول نمايند ، كه بسيار فايده بينند . فصل دوم ورم سرد بلغمى در معده منشأ ورم سرد بلغمى رطوبت ، بدهضمى ، كم‌حركتى و كم ورزش كردن و ساير چيزهايى است كه مادهء خلط رطوبى را در آوندهاى درونى و در غشاها توليد مىكنند و آشكار نيستند كه سابقا اينها را شرح داده‌ايم . نشانيهاى ورم سرد بلغمى در معده اگر ديدى كه بيمار ، درد معدهء هميشگى و ثابت دارد و حتى در هنگام خوابيدن درد دست‌بردار نيست ، و همراه درد تب ، التهاب ، وسوسه و اوهام نيست . و هرآنچه هست عبارت از : رنگ چهره توسى ، آب دهن زياد و رطوبى ، تشنگى كم ، بدهضمى و كم‌اشتهايى است ، بدان كه معده به ورم بلغمى مبتلاست . از نشانيهاى ديگرى كه ذكر شده‌اند مىتوانى دريابى كه معده سوء مزاج تر دارد . علاج در علاج ورم سرد بلغمى معده نيز همچون علاج ورم در معده ، نبايد داروى تحليل برنده را بدون داروى گيرنده استعمال كنى . داروى خوب و نيرومند براى تحليل بردن ورم سرد بلغمى در معده عبارت است از : نسخه : آب كرفس دو اوقيه . آب رازيانه دو اوقيه . بورك سه درهم . روغن بادام شيرين به اندازهء كافى . بيمار